ARS POETICA

https://i1.wp.com/htmlgiant.com/wp-content/uploads/2010/07/poetry.jpgFoto da rede http://htmlgiant.com/wp-content/uploads/2010/07/poetry.jpg

As novas maneiras de comunicarnos, de relacionarnos; as novas redes sociais… téñenme marabillada desde hai tempo. Son das de boli e papel, pero confeso que ultimamente ando moi enganchada á pantalla do móbil. Non hai día que non lea a publicación que decote fai unha das “amigas” do facebook. Esta consiste en publicar un poema acompañado dunha imaxe, habitualmente unha foto. Sempre son marabillosas, tanto a poesía como a foto. E deste xeito non hai día que non lea un poema, e mirade que sinxelo é. De tal xeito me enganchei, que agora repaso os libros de poesía que teño na casa, e trago versos coma o home da imaxe. Está claro que todo ten o seu lado positivo. E mirade que me enganchei. Agora estou co libro de poemas de Rosalía Fernández, Ningún amante sabe conducir. Anímovos a que saquedes o carné.

AMOR A PRIMEIRA VISTA

Psyche revived by Cupid Kiss – Canova (1787-93)

Amor a primeira vista

Ambos están convencidos

de que os uniu un sentimento súbito.

Fermosa é tal certeza,

pero a incerterza é máis fermosa. (…)

Wislawa Szymborska

Recoméndovos a lectura do poema completo. Fala do azar, de como non somos conscientes de como pode ser que nalgún tempo pasado cruzaramos os nosos pasos, os nosos corpos, as nosas olladas… voces… tactos… sen ter a certeza de que tal feito estaba a acontecer… E logo, de súpeto, temos a certeza. Tanto certeza como incerteza son igualmente fermosas, como o amor.

E o poema remata con estes versos:

Porén cada comezo

é só unha continuación

e o libro dos acontecementos

sempre está aberto pola metade.

 

gato encol da campánula

As campánulas estaban tentadoras, formando un mulido tapiz que atraía os meus impulsos exploradores. Desde a mesiña do balcón ollábaas provocadoras, vivas, algareiras. O escaso espazo da terraza coñecíao na súa totalidade. Sabía de cada araña, de cada minúsculo insecto, de cada novo gromo, de cada nova flor. E non me puiden reprimir. 

Aproveitando o despiste ou o enisimismamento dos humanos, rendidos nos brazos de Morfeo, na hora da sesta, lanceime sen contemplacións. E, ai! que ben! un novo dominio. Permanecín quedo, inmutable, á espera dos ollos, que ao me descubrir habían ficar estupefactos. O meu novo lugar era unha esponxosa conquista pintada de malva.

E para acompañar as aventuras do gato, un agasallo poético da man do inestimable Borges:

A UN GATO

No son más silenciosos los espejos

ni más furtiva el alba aventurera;

eres, bajo la luna, esa pantera

que nos es dado divisar de lejos.

Por obra indescifrable de un decreto

divino, te buscamos vanamente; 

más remoto que el Ganges y el poniente,

tuya es la soledad, tuyo el secreto.

Tu lomo condesciende a la morosa

caricia de mi mano. Has admitido,

desde esa eternidad que ya es olvido,

el amor de la mano recelosa.

En otro tiempo estás. Eres el dueño

de un ámbito cerrado como un sueño.

El oro de los tigres, Jorge Luis Borges

BRÉTEMAS DO NOROESTE

Aló polo ano 1932, un sete de maio (tal día coma hoxe), hai oitenta anos, Federico García Lorca pronunciaba en Santiago, na actual sé do instituto Rosalía de Castro, unha conferencia, organizada polo Comité de Cooperación Intelectural de Santiago, e na que, como facía noutras visitas a distintas cidades de España, falaba da súa experiencia en Nova York, recitaba os versos que alí escribira e disertaba sobre o cante jondo. Entre algúns dos espectadores que alí se deron cita, estaban Ernesto Guerra da Cal, Carlos Maside, Carvalho Calero e García Sabell.

Lorca xa estivera anos atrás en Galicia, en concreto no ano 1916, e quedara fascinado pola verde paisaxe bretemosa, polas súas supersticións e pola súa música. (Segundo afirma  Ian Gibson no libro Vida, pasión y muerte de Federico García Lorca)

Meses despois da conferencia de Santiago en 1932, regresou á cidade e actuou na praza da Quintana co grupo teatral La Barraca.

De todas as versións que escoitei do romance da Lúa, a que máis me gustou foi a de Paco Ibáñez. Que vaia como homenaxe e lembranza a Lorca.

http://elpais.com/diario/2011/04/15/galicia/1302862706_850215.html

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/2012/05/07/conservatorio-instituto-rosalia-recuerdan-presencia-garcia-lorca-santiago/0003_201205S7C3997.htm

VERBAS DE LORCA

Estas semanas teño enriba da mesa a poesía de Lorca e isto lévame ó seu rostro doce e moreno. Á súa faciana morena. Aos seus versos galegos. E como estes días chove, leo o seu poema “Madrigal á cibdá de Santiago”. Un andaluz captando a maxia da choiva en Santiago. Que fermoso! Que fermosa a choiva!

Mil primaveras máis para Lorca.

MADRIGAL Á CIBDÁ DE SANTIAGO

Chove en Santiago
meu doce amor.
Camelia branca do ar
brila entenebrecido ao sol.

Chove en Santiago
na noite escura.
Herbas de prata e sono
cobren a valdeira lúa.

Olla a choiva pola rúa,
laio de pedra e cristal.
Olla no vento esvaído
soma e cinza do teu mar.

Soma e cinza do teu mar
Santiago, lonxe do sol;
ágoa de mañán anterga
trema no meu corazón.

Seis poemas galegos (1932-1934), Federico García Lorca

NOITE DE LÚA

IMAXE: 

Aquela noite meiga a lúa deixouse fotografar. Estabamos a estrear máquina nova e noites de primavera. 

Hoxe chove, chove, chove… Non se ve a lúa. Mais seguro que aló na Chaira as ras seguen a cantar os seus rítmicos sons nunha danza nupcial repetida primavera tras primavera. E polo día o cuco a cantar, a falarnos coa súa aguda e forte voz, que chega a todos os recunchos da Terra Chá. Escóndese entre os piñeirais, entre os soutos, xunto co peto, co xílgaro, co merlo, coa bubela… Xa os vin e escoitei a todos este venres, e foi volver ao paraíso, onde semana tras semana éncheseme o peito para poder regresar ao Morrazo, e traer novas do rural ás terras mariñas, onde tamén se intúe a voz de sereas que dormen agochadas nas illas.

POEMA:

ROMANCE DE LA LUNA, LUNA
La luna vino a la fragua
con su polisón de nardos.
El niño la mira mira.
El niño la está mirando.
En el aire conmovido
mueve la luna sus brazos
y enseña, lúbrica y pura,
sus senos de duro estaño.
Huye luna, luna, luna.
Si vinieran los gitanos,
harían con tu corazón
collares y anillos blancos.
Niño,  déjame que baile.
Cuando vengan los gitanos,
te encontrarán sobre el yunque
con los ojillos cerrados.
Huye luna, luna, luna,
que ya siento sus caballos.
Niño, déjame, no pises
mi blancor almidonado.
El jinete se acercaba
tocando el tambor del llano.
Dentro de la fragua el niño,
tiene los ojos cerrados.
Por el olivar venían,
bronce y sueño, los gitanos.
Las cabezas levantadas
y los ojos entornados.
Cómo canta la zumaya,
¡ay cómo canta en el árbol!
Por el cielo va la luna
con un niño de la mano.
Dentro de la fragua lloran,
dando gritos, los gitanos.
El aire la vela vela.
El aire la está velando.

Romancero gintano, Federico García Lorca

FLORES DE ABRIL

Nesta noite de finais de abril, cando nalgún tempo ten nevado, a destempo iso si… Nesta noite en que ameazan rachas atemporaladas de vento… detéñome nas imaxes de comezos de abril. Os narcisos agromaron e encheron de vida o noso xardín, pletóricos. Logo da choiva, a herba e as árbores tamén han estar espectaculares, con ese verde provocador, que incita ao desfrute da vida. Árbores que semellan adolescentes, no seu inicio da forza da vida, cos gromos a rebentar. 

E acompañando os narcisos, os versos de Olga Novo, que sempre me devolven á terra:

“Deusa campesiña:

Estades enterrados en min. Con vós fago flores. Humus. Turba. Fosilizo sentimentos coma xoias subterráneas. Vede que para sempre quedades en min vivos.

Non hai que temer. Senón amar.

Cráter, Olga Novo

Prospecto de WISLAWA SZYMBORSKA

Voume para a terriña que é un prospecto en si mesma. É o paraíso onde está o meu lugar, onde me vou tumbar sobre a herba a ollar para as nubes, cos brazos debaixo da cabeza e ver pasar o ceo e o tempo.

Pero antes gustaríame deixar algo 

un prospecto especial

PROSPECTO

Son un tranquilizante.

Funciono na casa,

son eficaz na oficina,

séntome nos exames,

preséntome ante os tribunais,

con coidado pego as cuncas crebadas,

só tómame,

dilúeme baixo a lingua,

só trágame,

só tes que beber un pouco de auga.

 

Sei que facer coa desgraza,

como soportar unha mala nova,

diminuír a inxustiza,

iluminar a falta de Deus,

elixir un sombreiro de loito para unha cara.

A que agardas,

confía na compaixón química.

 

Es aínda novo (nova),

deberías asentar a cabeza dalgunha maneira.

Quen dixo

que a vida ten que ser valentemente vivida?

 

Entrégame o teu abismo,

cubrireino cun soño,

estarasme agradecido (agradecida)

por caer de pé.

 

Véndeme a túa alma.

Non se presentará outro comprador.

 

Outro demo xa non hai.

 

“Prospekt (Prospecto)”, Wszelki wypadek (Se acaso), Wislawa Szymborska, 1972, Positivas

MANS ENTOLECIDAS

Teu ponteiro enlouqueceu, enlouquecendo nossas horas.

“A um ausente”, Antonio Tabucchi

Entolecidas tecemos arañeiras sobre a pel. Somos arañeiras en espiral. Espirais en ascenso de poro en poro nunha danza acompasada. Tecemos sensacións avantando de vagariño. E os poros reciben o noso mel, traségano á velocidade da luz polos vasos comunicantes para o zume das veas. A cegas pousamos ronseis nun percorrido de vía láctea. Somos ás lenes, penélopes tecelás, hedras rubideiras. Alcanzámoste e pousámonos tralos teus luceiros ollos negros e o teu fermoso sorriso. E a túa serenidade é a nosa.

NUBES

Wislawa Szymborska chega ás miñas mans no mes de decembro. Curioseando nunha librería en Santiago as novidades, nunha mañá de lecer, atopo a edición en galego da poesía desta Premio Nóbel, versos escollidos (Ed. Positivas), traducidos por Lucía Caeiro.

Gústame a sinxeleza e á vez profundidade dos seus poemas. Irónicos, contundentes. De áxil lectura, cheos de matices. 

Onte o poema “Nada de seu” levoume aos hipotecados, que somos todos, aínda que non esteamos hipotecados, que si que o estamos. Hoxe vou máis lonxe. Da man dos versos da nobel polaca vou ata as nubes. 

Leo o seu poema “As nubes” e lembro as figuras que con frecuencia intúo na masa de cristais de neve ou gotas de auga. Con frecuencia as súas formas fanme pensar en animais. Podo ver un elefante, a cabeza dun cabalo, un oso… Son maioritarias as formas animais.  Non obstante, tamén vexo rostros con guedellas revoltas polo vento, coma de deuses enfurecidos. Gústame adiviñar formas no ceo azul. Quen non intuíu imaxes tras eses xigantes altivos!  Adiviño, fito, enxergo, imaxino… mais, curioso, nunca ou case nunca me dá por fotografalas. Terei que valorar esa posibilidade.

AS NUBES

 

Coa descrición das nubes

debería apurar moito,

despois dun anaco dun instante xa

deixan de ser esas, comezan a ser outras.

 

A súa particularidade é 

non repetirse nunca

en formas, matices, posturas e disposición.

 

Sen carga ningunha na memoria

elévanse sen dificultade por riba dos feitos.

 

De que van a ser testemuñas se

deseguida se dispersan en todas direccións.

 

En comparación coas nubes

a vida semella consolidada,

case que firme e practicamente eterna.

 

Ao carón das nubes

incluso unha pedra semella un irmán

no que se pode confiar

e elas, que, curmás distantes e frívolas.

 

Que exista a xente, se quere,

e despois por quendas que cada un deles morra,

mentres ás nubes nada 

lles importa

nin estraña.

 

Sobre toda a Túa vida

e a miña, aínda non enteira,

desfilan con esplendor, como desfilaban.

 

Non teñen a obriga de canda nós morrer.

Non teñen que ser vistas para correr.

 

Wislawa Szymborska, Instante, 2002